Kolejny wyrok Sądu Najwyższego potwierdza stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące łamania zakazu pracy w handlu w niedziele. Wynika z niego, że otwarcie przez placówkę handlową kącika czytelniczego nie zmienia charakteru tej placówki i jej przeznaczenia. W konsekwencji nie zwalnia sklepu z zakazu handlu w niedziele i święta.
W tym roku praca w handlu jest dopuszczalna jeszcze podczas czterech niedziel; najbliższa przypada 30 sierpnia. W pozostałe niedziele obowiązuje zakaz handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem, a także zakaz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem.
Skala naruszania opisanego zakazu jest nadal wysoka. Odsetek kontroli, podczas których stwierdzono nieprawidłowości w jego stosowaniu w 2025 r. wyniósł aż 33,2 proc. Spośród skontrolowanych 185 sklepów wielkopowierzchniowych naruszenia stwierdzono w 41,1%. Przepisów o ograniczeniu handlu nie przestrzegano w 32,5% mniejszych sklepów. Nieprawidłowości dotyczyły 1567 pracowników, 820 zatrudnionych na innej podstawie niż stosunek pracy oraz 36 osób świadczących pracę bez żadnej umowy – nielegalnie.
Naruszanie opisanego zakazu wynika głównie z nieprawidłowego korzystania z wyjątku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Przepis ten dopuszcza w niedziele pracę w placówkach handlowych, które znajdują się w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.
Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń przypomina, że tego wyjątku nie wolno traktować rozszerzająco. Potwierdza to niedawny wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2026 r., sygn. akt III KK 26/26. Wyrok dotyczy marketu, w którym pracownicy wykonywali pracę w niedziele objęte zakazem. Spółka uważała, że korzysta z wyjątku przewidzianego dla placówek prowadzących działalność kulturalną, ponieważ prowadzi klub czytelnika. Państwowa Inspekcja Pracy działała w tej sprawie jako oskarżyciel publiczny.
Sąd Najwyższy uznał za zasadną kasację wniesioną przez Prokuratora Generalnego od wyroku sądu drugiej instancji, którym utrzymano w mocy uniewinniający wyrok sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy wskazał, że treść art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu jednoznacznie wskazuje, że zakaz handlu w niedziele i święta nie obowiązuje placówek handlowych "w" zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Unormowanie to nie dotyczy natomiast odwrotnej sytuacji – gdy w placówce handlowej prowadzona jest dodatkowo działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.
– To kolejne orzeczenie Sądu Najwyższego, które potwierdza, że wydzielenie na terenie sklepu miejsca na regał z książkami oraz miejsc do siedzenia nie czyni z placówki handlowej biblioteki lub czytelni, jak też nie zmienia przeznaczenia tego sklepu, który nadal pozostaje marketem. Takie stanowisko Sąd Najwyższy zajął już m.in. w wyroku z 16 listopada 2023 r., sygn. akt I KK 346/23 oraz w wyroku z 10 lipca 2024 r., sygn. akt V KK 491/23. Kształtująca się linia orzecznicza powinna stanowić przestrogę przed próbą omijania przepisów o zakazie handlu w niedziele i święta – podsumował Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń.
